Đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội cả về vật chất và tinh thần, việc trồng hoa, cây cảnh trong những năm gần đây phát triển rất mạnh ở nhiều địa phương. Việc đưa cây hoa lan cắt cành tiếp cận với người sản xuất và được người chơi hoa yêu thích phải trải qua một quá trình nhằm đánh giá tính thích nghi, chất lượng cây giống và khả năng tiêu thụ sản phẩm để mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người sản xuất. Đối với các địa phương khác trồng hoa lan cắt cành đã được phát triển từ lâu với quy mô khá lớn, nhưng ở Thừa Thiên Huế chỉ mới có một số mô hình mang tính trồng thử.
Năm 2014 Trung tâm Khuyến Nông Lâm Ngư Thừa Thiên Huế có triển khai thực hiện mô hình trồng hoa lan Mokara cắt cành với số lượng 800 cây/200m2 được bố trí ở hai hộ thuộc Thị xã Hương Trà. Lan Mokara có thể được trồng trên lưới, trồng trong luống có chứa vỏ đậu, trồng trong các chậu gốm, nhựa không có chất trồng hoặc có chất trồng là xơ dừa, vỏ đậu, than; hoặc được trồng bằng cách bó vào trụ xi măng đứng. Tuy nhiên kiểu trồng trên các luống có chứa vỏ đậu là cách trồng phổ biến nhất và hiệu quả nhất. Mặc dù mới qua thời gian ngắn nhưng chúng tôi cũng xin trao đổi một số vấn đề về kỹ thuật trồng hoa lan cắt cành trên các luống có chứa vỏ đậu để mọi người cùng thảo luận.
Kỳ 1
Thiết kế vườn, chọn giống.
1. Thiết kế vườn trồng:
-Chọn vị trí xây dựng vườn lan: Trồng lan Mokara cắt cành không cần diện tích đất lớn nhưng cần chọn ở những nơi cao ráo, thoát nước, không bị ngập vào mùa mưa lũ, thoáng gió và có đủ ánh sáng.
-Xây dựng nhà lưới trồng lan: có chiều cao từ 3,5-4 m, trụ chống bằng bê tông, hoặc bằng sắt chằng néo cẩn thận để chịu được sức gió lớn. Vườn lan đảm bảo thông thoáng. Sử dụng loại lưới che 50% ánh sáng có màu xanh đen để tránh ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp vào cây lan, nên căng thép đỡ lưới theo kiểu lợp nhà hai mái để khi mưa nước thoát về hai bên, không bị nước giọt làm hư hỏng cây lan. Khi mới xuống giống phải che thêm một lớp lưới nữa để hạn chế ánh sáng giúp cây lan nhanh phục hồi và nhanh ra rễ nhưng không che quá kín làm cây lan vống yếu, chậm ra rễ, dễ bị nấm bệnh gây hại.
- Bố trí luống trồng: Tùy theo diện tích vườn lan để thiết kế luống trồng thích hợp. Thông thường quy cách luống như sau: chiều ngang luống từ 0,8-1,2 m; chiều dài từ 10-15 m, chiều cao từ 25-30 cm. Có thể tận dụng các loại vật liệu thuận tiện sẵn có để xây luống, giữ giá thể bên trong không bị vung vãi ra bên ngoài. Xung quanh luống tạo các lỗ hở để thoát nước. Chiều dài của luống trồng lan tuỳ thuộc vào diện tích đất. Tuy nhiên chiều dài luống không nên làm quá dài bất tiện cho việc đi lại chăm sóc, chiều dài thích hợp khoảng 25-30m, nếu dài quá nên ngăn lại thành những luống ngắn. Khoảng cách giữa các luống từ 0,5-0,6 m. Lối đi chính trong vườn có chiều rộng tối đa là 1 m để tiết kiệm diện tích vườn, tăng hiệu quả sử dụng diện tích nhà lưới. Bên trong luống cắm trụ bê tông để căng dây trồng lan, trụ cao 1-1,2 m tính từ mặt đất. Cắm ống nước để buộc cây lan vào. Khoảng cách trồng từ 0,3-0,5 m, tùy theo giống và kích thước cây. Cây được trồng theo kiểu nanh sấu (so le) để tận dụng ánh sáng tối đa.
- Giá thể trồng: Giá thể để trồng bằng vỏ đậu phụng là tốt nhất vì nó không giữ nước, có độ thông thoáng, không làm úng đầu rễ. Sau khi làm bằng mặt luống, đổ lên trên một lớp cát thô dày khoảng 5-10 cm để tăng độ hút nước, lưu ý tạo nền luống thoát nước về hai bên, không bị úng nước cục bộ, sau đó đổ vỏ đậu lên trên, dày khoảng 10 cm. Sau một thời gian trồng, vỏ đậu bị xẹp xuống, cần tiếp tục bổ sung thêm để tăng cường sự phát triển của rễ.
Vỏ đậu nên chọn loại còn nguyên vỏ, vỏ dày. Vỏ đậu mua về đổ ra đất thành đống, hàng ngày tưới nước đủ ẩm để rửa sạch bụi đất, đồng thời làm mềm vỏ đậu. Khi vỏ đậu mềm và ẩm thường xuất hiện con mạt đậu, nên dùng thuốc diệt côn trùng như Sherpa, Suprathion trước khi cho vỏ đậu vào luống trồng (nếu không xử lý, mạt gây cảm giác khó chịu và ngứa ngáy khi vào chăm sóc lan).
- Lưới che: Lưới che vườn trồng lan Mokara nên dùng lưới có độ che nắng 50%, có màu xanh đen, nên chọn những loại lưới có chất lượng cao, có độ bền, có uy tín để sử dụng dài hạn tránh lãng phí.
Lưu ý xung quanh nhà lưới trồng lan Mokara nên tạo sự thông thoáng để gió có thể thổi vào vườn. Không nên che chắn quá kín hoặc xây tường gạch bao quanh sẽ ảnh hưởng đến khả năng ra hoa của cây.
2. Chọn giống
Hiện nay, trên thị trường giống lan Mokara rất phong phú về chủng loại. Hầu hết các giống có nguồn gốc từ Thái Lan.
Giống lan được chọn theo các đặc tính sau:
- Cây khỏe, không bị nhiễm sâu bệnh, bộ rễ phát triển khỏe, lá xanh, không bó chặt vào thân.
- Giống siêng hoa (đạt 6-8 phát hoa/năm), phát hoa dài, có thể phân nhánh.
- Hoa đẹp, cánh to, nhiều hoa trên một phát hoa, màu sắc tươi.
Có 2 nguồn cung cấp cây giống chủ yếu: một là nhập khẩu từ Thái Lan; hai là từ các nhà vườn đã trồng nhiều năm.
Kích thước cây giống trước khi trồng tùy theo yêu cầu của người trồng, nhưng cây giống phải có tối thiểu 2-3 rễ, như vậy mới nhanh phát triển và không bị mất sức.
Các giống đang được trồng phổ biến hiện nay là Đỏ lá quặt (M. Dear Heart), Đỏ 28 (M. Dinah Shore), Vàng nến (M. Bangkhuntien), Vàng chanh (M. Full Moon, M. Boonchoo Gold), Vàng đồng (M. Luen Berger Gold), Vàng mai (M. Chao Praya Gold)... (còn tiếp)